,,Potrzeba myśli i uczucia” - pejzaż romantyczny/pejzaż polski w pismach Goszczyńskiego, Grabowskiego, Kraszewskiego i innych

  • Ewelina Kuryłek-Jędrek Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

Abstract

Wiek XIX na gruncie polskim obfituje w liczne dyskusje na temat kształtu sztuki i literatury. Nie dają o sobie zapomnieć dążenia niepodległościowe, dlatego też literaci, krytycy, estetycy i artyści szukają sposobu, by włączyć się w nurt wolności ojczyzny. Wtedy też w prasie i w publikacjach osobnych pojawiają się przeróżnego rodzaju refleksje na temat kształtu sztuki i jej powinności wobec narodu. Niewątpliwie jedną z ważniejszych formuł tego czasu okazuje się pejzaż - zarówno literacki, jak i malarski. Do przywrócenia ważności i nobilitacji pejzażu jako gatunku malarstwa przyczyniają się liczne teksty krytyczne i estetyczne pierwszej połowy XIX wieku. Autorzy tych tekstów, m.in. Józef Ignacy Kraszewski, Michał Grabowski, Adam Gorczyński, Wincenty Pol, Seweryn Goszczyńki przypisują szczególną rolę pejzażowi. Pejzaż (jeszcze romantyczny w formie i wymowie) ma być szczególnym nośnikiem wartości, historii i obrazu ojczyzny. Do głosu dochodzą również teorie estetyczne w kontekście pejzażu i jedna z ważniejszych tutaj: refleksja Józefa Kremera. Niniejszy artykuł przybliża romantyczne XIX-wieczne myślenie o pejzażu w czasie, kiedy sztuka polska wystawiona jest na próbę, która trwać będzie niemal do połowy XX wieku: walkę wolności artysty i „czystych” wartości w sztuce z postawą patriotyczną, wypełniającą wolę narodu. Postawy prezentowane w tekście pokazują też początki krytyki artystycznej i estetyki na gruncie polskim i próby ustanowienia języka krytyki sztuki i myślenia o sztuce polskiej.

Published
2019-06-29
How to Cite
KURYŁEK-JĘDREK, Ewelina. ,,Potrzeba myśli i uczucia” - pejzaż romantyczny/pejzaż polski w pismach Goszczyńskiego, Grabowskiego, Kraszewskiego i innych. Młoda Humanistyka, [S.l.], v. 14, n. 1, june 2019. ISSN 2353-6950. Available at: <http://humanistyka.com/index.php/MH/article/view/221>. Date accessed: 15 dec. 2019.