Groteskowość theatrum mundi w komedii omyłek Za cenę łez Jerzego Żuławskiego

  • Halina Kucyk Uniwersytet im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego

Abstract

Groteskowość theatrum mundi w okresie Młodej Polski zakłada udziwnienie form i karykaturę. Bohaterem wstrząsają sprzeczne procesy emocjonalne, w wyniku których nie może on określić swojej tożsamości. Straszność świata wprowadza grozę i lęk, budzi śmiech, który staje się reakcją na „niepoznane” i groteskowe. Topos theatrum mundi przedstawia życie jako uśmiech losu, drwinę i tragizm. Człowiek na scenie życia przyjmuje narzuconą mu rolę, której reżyserem staje się gnostycki demiurg narzucający twórcy określoną rolę. Ludzie zaczynają być postrzegani jak lalki na arenie świata. Bohaterowie Żuławskiego odgrywają przypisane im role. Topos „teatru świata” współgra ze świadomością młodopolskiego pokolenia, tworzy jakości estetyczne ważne dla okresu Młodej Polski. Taką jakością jest groteska, która stanowi motyw dopełniający tematykę theatrum mundi. Oryginalność dramatu Żuławskiego polega na tym, że motyw „teatru światu” dopełniają i tworzą inne jeszcze motywy, będące elementami składowymi całego toposu, a mianowicie: motyw groteski, motyw śmiechu i motyw labiryntu. Scalają one komedię omyłek Żuławskiego, tworząc jakości estetyczne tamtego okresu. Motyw theatrum mundi uruchamia paradoks polegający na połączeniu tych motywów w jeden wspólny i wprowadzeniu go do historii literatury jako nowej wartości estetycznej.

Published
2019-06-29
How to Cite
KUCYK, Halina. Groteskowość theatrum mundi w komedii omyłek Za cenę łez Jerzego Żuławskiego. Młoda Humanistyka, [S.l.], v. 14, n. 1, june 2019. ISSN 2353-6950. Available at: <http://humanistyka.com/index.php/MH/article/view/222>. Date accessed: 17 oct. 2019.