Erotyki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej czyli o kobiecym przeżywaniu rozkoszy

  • Sylwia Stolarczyk

Abstract

Erotyki Marii Pawlikowskiej–Jasnorzewskiej zapoczątkowały w Polsce literacką rewolucję obyczajową. Poetka ukazała nowe, nieznane dotychczas oblicze kobiety, jako istoty seksualnej, świadomej własnej cielesności i czerpiącej przyjemność z przeżywania rozkoszy fizycznej. Poetka płynnie przechodzi ze sfery cielesności w sferę przeżyć duchowych, bowiem ciało jest jedynie narzędziem do osiągnięcia ekstazy. Prawdziwe uniesienie przeżywa uwolniona z cielesności dusza, dlatego też w erotykach przeważają opisy przeżyć wewnętrznych towarzyszące odczuwaniu fizycznej przyjemności. Dla bohaterki utworów źródłem bodźców erotycznych są przede wszystkim oczy, usta, ramiona i dłonie kochanka. W zależności od sytuacji lirycznej, rozkosz zobrazowana jest jako stan wyolbrzymienia własnej tożsamości lub przeciwnie całkowitego jej zatracenia, rozpłynięcia się w nicości, powolnej agonii, a nawet śmierci. Częstym motywem w erotykach Pawlikowskiej są gwiazdy, symbolizujące pragnienie miłości absolutnej, której zaznać można jedynie podczas osiągania ekstazy. Doświadczenia rozkoszy możliwe jest także podczas snu i fantazjowania na jawie, co dla bohaterki lirycznej nie wyklucza prawdziwości przeżyć. W poezji Jasnorzewskiej miłość zmysłowa posiada charakterystyczną dla siebie samej paletę barw. Opisom miłości stale towarzyszą takie barwy jak róż, czerwień czy błękit, jednak zapowiedzią nadchodzącej ekstazy jest biel, w której rozmywa się cały świat materialny wraz z podmiotem lirycznym. Ukryty pod powierzchnią poetyckich słów potencjał buntu wobec tradycyjnych kanonów wyrażania seksualności, czyni z krakowskiej poetki jedną z pierwszych, polskich "kapłanek kobiecości", która miała odwagę pisać o kobiecym przeżywaniu rozkoszy.

Published
2016-12-01
How to Cite
STOLARCZYK, Sylwia. Erotyki Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej czyli o kobiecym przeżywaniu rozkoszy. Młoda Humanistyka, [S.l.], v. 7, n. 2, dec. 2016. ISSN 2353-6950. Available at: <https://humanistyka.com/index.php/MH/article/view/66>. Date accessed: 27 july 2021.